Zeki Müren’in İlkleri

Zeki Müren, evlerinin havuz başında, sardunya saksıları arasında, günün en seviler şarkılarını-türkülerini terennüm ederdi.

Zeki Müren’in İlkleri

Zeki Müren, Bursa’daki bahçeli evlerinde, günün meşhur solistlerinin taş plaklarını dinleyip, sanatçıları taklit ederdi. Çoğu zaman da, döneminin ünlü türkücüsü Zehra Bilir’i rol model edinir ve beyaz mendil sallardı. Aslında beyaz mendili dönemin bütün hanım sanatçıları kullanırdı.

Annesi tarafından dedesi ve ninesinin de sesleri güzeldi. Kulağındaki ilk sesler onlarınkiydi. Evin havuz başında, sardunya saksıları arasında, günün en seviler şarkılarını-türkülerini terennüm ederdi. Saatler boyu, bıkmadan usanmadan, bazen tekrarın tekrarını yapardı. Kendisini sabırla dinleyen büyüklerinin alkışları ve takdir bildiren sözlerine yerlere kadar reverans yaparak karşılık verirdi. Bu temrinler, anımsamalar ilkokulun ilk yıllarına aitti. Müren, çocukluğunu anlatırken, ‘hayal meyal’ dediği hatıralarını göz yaşları arasında yad edecekti. 

Musiki Bilgisini Kendi Kendine Geliştirdi

Ortaokulda sınıf müsamerelerinde, yaş günlerinde, millî bayramlarda değişmeyen solistti. Musiki bilgisini kendi kendine geliştirmeye çalıştı; bine yakın şarkı ve türkü repertuarına girmişti. Nota bilmiyordu; ders almış mugannilerden çok daha iyi terennüm ediyordu. Son derslerde Zeki Müren’i dinlemek adet olmuştu. Zeki; günün en meşhur şarkılarından küçük bir konser sunardı. Ortaokul son sınıfta, tamburi İzzet Gerçeker'den solfej ve usül dersleri almaya başladı.

Zeki Müren; 1948’in sonbaharında İstanbul’a geldi. Boğaz’ın Rumeli yakasındaki ünlü Boğaziçi Lisesi’ne leyli - yatılı! - kaydoldu. Lisenin ilk iki sınıfında derslerine ağırlık verdi; sınıfının ve devresinin birincisi oldu. Takdir eşliğindeki yüksek notlarla dolu karneler, ailesini gururlandırırdı. Müren’in tek isteği musiki bilgisini-görgüsünü alabildiğince artırmaktı. Bu yüzden de, özel dersler almalı, musiki cemiyetlerine devam etmeliydi. İlk anda, özel ders almasına izin çıktı. Haftanın iki günü Agapos Efendi (sinema yönetmeni ve senaryo yazan Dr. Arşavir Alyanak'ın babası!), udî Kirkor ve Şerif İçli’de karar kılındı. Zeki Müren, çarşamba ve pazar öğleden sonraları hocalarının kapısını çalıyor, bilgi dağarcığını genişletiyordu. Yatakhanede ise hem derslerine, hem de yaşına uygun edebi eserlere sarılıyordu. Özellikle günün önemli şairlerini izlemeye, şiirlerini ezberlemeye çalışıyordu.

İstanbul Radyosu Stajyer Ses Sanatçısı

1950’nin sonbaharında İstanbul Radyosu stajyer ses sanatçısı alacaktı; adaylar için sınav-yarışma açtı. Boğaziçi Lisesi’nin son sınıfının başarılı öğrencisi de sanatçı adayları arasındaydı. Yarışmanın seçici kurulu, Refik Fersan, Fahire Fersan, Baki Süha Edipoğlu, Afife Edipoğlu, Cevdet Çağla, Yorgo Bacanos ve Orhan Veli Kanık’tan teşekkül ediyordu. Günlerce ince eleyip sık dokuyan jüri, nihayet kararını açıkladı. İki kişi radyoda emisyon yapabilecekti. Bu şanslı yarışmacılardan ilki Zeki Müren, diğeri de Nadir Hilkat Çulha idi. Ama kendilerini yorucu bir staj dönemi bekliyordu.Zeki Müren; 1950’nin Haziran ayında, yeterlilik sınavlarını başarı ile geçip, liseden onur derecesiyle mezun oldu. Üniversite eğitimi için, Güzel Sanatlar Akademisi’nin Yüksek Süsleme Bölümü’ne yazıldı. Bu arada da radyodaki stajı sürüyordu. 1 Ocak 1951’de, yani yeni yılın ilk akşamında ilk radyo proğramına çıkacağı duyuruldu. Stajını mükemmelen tamamlamıştı; hem solist adayıydı, hem de repertuarında 2 binden fazla eser mevcuttu. Programlar canlıydı; saat tam 20.30’da şarkı söylemeye başladı. Seslendirdiği ilk eser, Giriftzen Âsım Bey'in hicaz şarkısı, Her Zahm-ı Ciğer-Sûze Devâ-Kâr Aranılmaz idi. O gece, birbirinden güzel 6 şarkıya can verdi. İstanbul Radyosu’na gelen yüzlerce telefon, solist hakkında bilgi edinmek istiyor ve tekrar tekrar dinleme dileklerini iletiyordu. Müren, mesleğindeki ilk gününü anlatırken, ‘Başarmıştım; dünyalar benim olmuştu artık,’ diyecekti. Bir ay içinde tam 7 gazino sahibi, Müren’i okulunda ziyaret edip, kontrat teklif edecekti. Yevmiye bölümü boş bırakılmıştı, istediği rakamı yazabilecekti. Başka birisi olsa, teklifleri mutlaka değerlendirir, testisini doldururdu. Ama kararlıydı; okulu bitirip, diplomasını duvara asana kadar gazino sahnelerine çıkmayacaktı. 

Hayır Kurumları Yararına Konserler

Zeki Müren; sözünü tuttu; okulunu bitirinceye kadar sahnelerde gözükmedi. Bir istisna yaptı: Akademi son sınıftayken, İTÜ öğrencilerine ücretsiz konser verdi. Yine aynı yıl, Ankara Büyük Sinema’da Çocuk Esirgeme Kurumu yararına program yaptı. Halk yığınlarına sesini duyurmanın yolunu bulmuştu: Plaklara ağırlık vermişti. Okuduğu plaklar çok büyük ilgi görüyordu. Bir gün, babasının yakın arkadaşı İhsan Doruk, cazip teklifle geldi: Şirketi adına yapacağı filmde oynamasını istiyordu. Hem de başrolde … Diğer başrol oyuncusu ise, devrinin büyük ismi, Yeşilçam’ın ilk gerçek kadın starı Cahide Sonku’ydu. Önüne konan senaryonun kapağında Beklenen Şarkı başlığı vardı. Müren, filmden 10 bin lira ücret aldı; Beklenen Şarkı beklenmedik ilgi gördü ve sinema kapıları kırıldı; açık ve kapalı sinemaların biletleri günlerce yok sattı. Okul bittiğinde, Zeki Müren ülkenin her yanında tanınıyordu.

İlk Altın Plak Sahibi

Fevkalade derece ile alınan diploma evin duvarına asıldı. Zeki Müren, halkın karşısına doğrudan çıkabilir, musikimizin en güzel parçalarını dinletebilirdi. Küçük Çiftlik Gazinosu ile anlaştı; 24 Mayıs 1955’de bildiği duaları okuyup ilk sahnesine çıktı. Arkasında, siyah smokinler giymiş, 28 kişiden oluşan dev bir orkestra çalıyordu. Müren, programını üç bölüme ayırmıştı. İlk bölümde beyaz, ikincisinde bordo, üçüncüsünde ise mavi frakla sahne aldı. Ve tam 30 parça seslendirdi. Suare ve matine programları dolup dolup taşıyordu. Zeki Müren ilk gününde fenomen olmuştu. Gazetelerde, dergilerde yükselen yıldızdı. Plak piyasasına da yeni heyecan getirmişti: Kürdîli hicazkâr makamındaki kendi bestesi Manolyam ile Türkiye’de verilen ilk altın plağı kazandı. Dillerde dolaşan şarkı, satış rakamı 100 bini geçmişti.

Sahneye Hep Yenilik Getirdi

Müren; diğer meslekdaşlarının aksine, sahneye hep yenilik getirdi ve yaptıkları biraz da kıskançlıkla izlendi, hattâ kopya edildi. 1956’da sahne çalışmaları sırasında, papyonunun üzerine bir inci tanesi koydurmuştu. Kıyamet koptu, millet birbirine girdi; Müren’in incisi gazetelerin-dergilerin sayfalarını doldurdu. Halk, Müren’i bağrına bastı; el üstünde tuttu; program yaptığı gazinoları hınca hınç doldurdu; plaklarını satın aldı. Müren, sahnede devrim yaptı; o güne kadar görülmemiş hareketli dekorları getirdi. Konserlerinde sık sık elbise değiştiriyordu. Elbiselerinin modellerini kendi çiziyor, dikilmelerine nezaret ediyordu. Sahnede sihirli bir ortam oluşabilmesi için, konser öncesinde salona parfüm sıktırıyordu. Sahneleri T şeklinde kurdurarak, halkla daha yakın ilişkiler kurmaya çalıştı. Sanatçının kullandığı kulisi genişletip çeşitli mobilyalar koydurdu. 

Türk musikisinin en önemli seslerinden Zeki Müren, yılda bir kez sinema filmi yapmaya karar verdi; çoğu zaman da kararına uydu, uymaya çalıştı. Şiirlerini Bıldırcın Yağmuru adlı kitapta topladı; desenlerinden oluşan sergiler açtı; şarkı sözleri yazdı ve 200’e yakın beste yaptı. 

Kısacası, Zeki Müren; Türk Sanat Müziği’nde geleneksel yapıyı-anlayışı değiştirdi; pek çok yeniliğe imzasını attı. 

Ali Hikmet İnce yazdı.

29 December 2017 19:09
2,275 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Evliyken İzdivaç Teklifi Alan Güzel Yıldız

Nilüfer Aydan, yaşamının neredeyse tamama yakınını Türk Sineması’na adadı. Güzelliği, cazibesi, dişiliği ve dans yeteneği ile erkeklerin ilgisini çekti. Çok önemli filmlerde rol alıp ismini ‘unutulmazlar’ arasına yazdırdı.

Bir Sevda Masalı: Rahşan İle Bülent

Ecevit çifti, Bülent Bey’in sınıf arkadaşı, gazeteci/yazar Altemur Kılıç’ın kaleme aldığı piyesin sahneye konulma aşamasında tanıştı. Bülent Ecevit, Rahşan (Aral) Ecevit’i ilk görüşte beğendi ve sevdi.

Fareler Saklambaç Oynamayı Seviyor

Alman bilim adamlarının yaptığı bir araştırmada, farelerin saklambaç oynamayı sevdiği, yakalandıklarında/sobelendiklerinde ise sevinip kıkırdadıkları belirlendi.

Zeki İnsanlar Daha Kolay Kandırılıyor

İlginç araştırma, ABD’deki Güney Kaliforniya Üniversitesi’nce yapıldı.

Zeki Müren Adnan Şenses’i Dövdürmüş, Hatta…

Şenses’in anlatımına/kanaatine göre, sahnelerin sanat güneşi göründüğü gibi kibar değildi. Acımasız ve gaddardı.

Şiir Gibi Yemek Yapan Şair

Türkçe’nin ünlü şairi Nazım Hikmet, hapishane yıllarında dokumacılık yapmayı ve Fransız usulü yemek pişirmeyi öğrendi.

Dilenci Bank

Bursa’da yatsı namazı öncesi bir caminin önünde yakalanan M.C.Ö. (56) adlı dilencinin üzerinden 30 bin lira nakit para, banka hesabında da tam 450 bin lira çıktı.

‘Ben Tanrı’yım’ (!) Yazılı Plaka Kullanan Sürücü

Bennie Hart (65) adlı emekli postacı, özel otomobilinde ‘I’m God’ (Ben Tanrı’yım(!)) yazılı plakayı kullanması engellenince mahkemelik oldu.

Kocasına Soyadını Veren Şarkıcı

Şükran Ay; evlendikten sonra soyadını değiştirmedi. Hattâ ısrarını bir adım ileri götürüp kocasının da kendi soyadını almasını istedi.

‘Acıların Kadını’ Bergen’in Bol Acılı Öyküsü

Rivayete göre, babası, kızının şarkıcılık yapmasına rıza göstermemişti. Hasta yatağında, ölümün eşiğinde, ‘Belgin şarkıcı olursa, iki yakası bir araya gelmesin,’ diye beddua etmişti.

Yeşilçam’ın Görünmeyen Şarkıcısı

Belkıs Özener (Özyenginer), ablası Gönül Yazar gibi, geleneksel müziğimiz, Türk Sanat Müziği parçalarına hayat verdi.

2. Elizabeth Hazreti Muhammed’in Akrabasıymış

İngiltere Kraliçesi 2’nci Elizabeth’in (91) İslâm Peygamberi Hazreti Muhammed ile 43’üncü kuşaktan akraba olduğu iddia edildi.

Trump Çifti Yataklarını Ayırmış

Başkanlık Seçimi’ni kaybedip Beyaz Saray’dan ayrılmak zorunda kalan Donald Trump ve güzel eşi Melania hakkında söylentiler bitmedi.

Trump’ın Şahsi Papazı’nın Kehaneti Fos Çıktı

ABD Başkanı Donald Trump’ın ‘Ruhani Danışmanı’/’Şahsi Papazı’ Paula White-Cain’in - seçimlerden hemen önce! - Florida’da düzenlediği ayinde söylediği, ‘Zaferin ayak seslerini duyuyorum. Seçimleri kazanacağız!’ şeklindeki kehaneti fos çıktı.

ABD Kirli Çamaşırları Bedava Yıkıyormuş

Post’un haberine göre, ABD Başkanı’nın resmi konutu Beyaz Saray’ı ziyaret eden resmi konukların şahsi elbiseleri bedava yıkanıyordu.

Bir Aylık Asgari Ücrete Bir Kilo Beyaz Peynir

Venezüella’da asgari ücretle çalışan bir işçi, - Ağustos ayında! - ücretinin tamamını ödediği takdirde evine ancak bir kilo beyaz peynir götürebildi.

Clinton, Günah Çıkarmak İçin 20 Yıl Bekledi

Clinton, 90’lı yıllarda Beyaz Saray’ı ve ülkeyi sarsan/sallayan sevişme seanslarını kabul etmekle kalmadı; sebebini de açıkladı: ‘Baskı, yılgınlık ve korku ile baş etmemin yoluydu!’

İlk Şehit Savaş Pilotumuz Yüzbaşı Cengiz Topel

Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel, Kıbrıs’taki soydaşlarımızı Rum saldırganlara karşı korumak için düzenlenen hava operasyonlarında görevliydi; uçak grubunun lideriydi.

İki İngiliz Ahçıya Teslim Edilen Kudüs

İslâm dininin ilk kıblesi Kudüs, hiç de şanına uygun şekilde savunulmadı. Hatta hiç savunulmadı.

Vergiye Giden Ev Parası

Yeşilçam starlarının çoğu günlük yaşadığından sektör krize girince geçim sıkıntısına düştü.

Lise Öğrencilerine Cinsel İçerikli Video

İskoçya’nın Motherwell şehrindeki ünlü Taylor Lisesi’nde şimdiye kadar eşine rastlanmamış olay yaşandı.

Attila İlhan’ın Ünlü Edebiyat Hocası

Ailesi, Attila’nın İzmir’de değil de İstanbul’da, amcasının gözetiminde tahsiline devam etmesini kararlaştırdı. Boğaziçi Lisesi’ne kaydı yaptırıldı.

Her Şarkı Yarım Kalmış Bir Aşkı Anlatır

Baksı, doğunun halk dinlencelerini, şiirlerini, hikâyelerini, destanlarını dinleyerek/özümseyerek büyümüştü. Ziya Gökalp’in hemşehrisi ve yolunun yolcusuydu.

Kirkor Cezveciyan Veya Kenan Pars

İyi giyimi, burjuva görünüşü, olgun tavrı, mevki sahibi/zengin kötü adam rollerinin değişmez aktörü olmasına yetmişti.

Aziz Basmacı: Hep Gülen Adam

Aziz Basmacı; sinemamızın ilk döneminin bel kemiğini oluşturan ‘tiyatrocular grubu’ndandı.

Abdülmecid Efendi, İttihat ve Terakki’ye Başkan Yapılacaktı

Bir İngiliz gizli belgesine göre; 2. Abdülmecid (Efendi), İttihat ve Terakki Partisi’nin liderliğine getirilecekti.

Polis, Adsız'ın Evinde Hitler'i Aradı

Fakat maalesef Hitler, tehlikeyi daha evvelden sezinleyerek dama çıkmış, dehşetli bir sıçramayla yandaki komşu Sıdıka Hanım’ın evine ulaşmış ve göz göre göre gaiplere karışmayı başarmıştı.

Gamzedeyim Devâ Bulmam, Garibim Bir Yuva Kurmam…

Tatyos Efendi, Bir Gönlüme Bir Hâl-i Perîşânıma Baktım (rast), Bu Akşam Gün Batarken Gel (uşşak), Gamzedeyim Devâ Bulmam (uşşak) gibi çok bilinen/ünlü bestelerin de sahibiydi.

Paris Büyük (Ulu) Camisi’ne Atatürk’ün Katkısı

Türkiye’de Atatürk konusunda çalışan yazarlara göre, Mustafa Kemal Paşa’nın Paris Büyük Camisi’ne yıllık yardımı 10 bin Fransız frangı kadardı. İaneleri ölümüne kadar düzenli şekilde sürmüştü.

Son Sultanın Son Sevdası

Son Osmanlı hükümdarı, 115. İslâm Halifesi, Sultan Vahideddin ya da Sultan Vahdettin, 1 Eylül 1921’de, son eşi, 5. karısı Nimet Nevzat Hanım ile dünya evine girdi. Padişah 61 yaşındaydı; yeni zevcesi ise 18 yaşına yeni basıyordu.

Kirkor Cezveciyan Veya Kenan Pars

İyi giyimi, burjuva görünüşü, olgun tavrı, mevki sahibi/zengin kötü adam rollerinin değişmez aktörü olmasına yetmişti.

Cüneyt Arkın: Bozkırda Yetişen Aktör

Sean Connery’den sonraki ‘ikinci James Bond’ bir Türk aktör olabilirdi.

Darüşşafaka Bağışçısı Zübeyde Hanım

Bağışla ilgili vasiyetname, Darüşşafaka Cemiyeti’nin arşiv ve müzesinde yenileme-düzenleme yapılırken bulundu.

Mayk Hammer Yazan Türk

Kemal Tahir hayatının beşte birini hapishanede geçirdi. En güzel eserlerini de cezaevinde yazdı.

Gözlerini Bağışlayan TBMM Başkanı

Refik Koraltan, Demokrat Parti’nin dört kurucusundan biri, TBMM’nin 1950 - 1960 yılları arasında 10 yıl süreyle başkanlığını yapan politikacıydı.

Cesedi Kadavra Yapılan Hikâyeci

Günümüzde kitapları - hiçbir telif ücreti ödenmeden! - milyonlarca satılan Ömer Seyfettin, beş parasız ve kimsesiz son nefesini verdi.

Osmanlı’nın En Ünlü Hükümdarı

Kanunî, büyük, hatırı sayılır, sözü dinlenir bir devletin; kuvvetli ordusu, zengin ekonomisi, adil hukuk sistemi ve yönetimden memnun vatandaşı olması gerektiğini savunurdu.

‘Sakıncalı’ (!) Bulunan Cumhurbaşkanı

Turgut Özal; 9 yıl sonra, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nden sonra kurulan hükümette Başbakan Yardımcısı olarak önemli koltuklardan birine oturabilecekti… Ve Türkiye Cumhuriyeti’nin 19’uncu Başbakanı ve 8’inci Cumhurbaşkanı seçilebilecekti…

Nereden Sevdim Bu Zalim Kadını

Güzelliğine şarkılar bestelenecek kadar alımlı, hedefine ulaşmak için polise ve kanuna kafa tutacak kadar pervasız bir kadındı Afife Jale ...

Yunanistan Başbakanı’nın Babası Türkiye’de Mülteciydi

Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis’in babası – kendisi de Yunanistan Başbakanı’ydı! - Konstantinos Miçotakis, Türkiye’de mülteci sıfatıyla - tam 7 yıl! - kaldı.

Tane İle Erik ve Çağla

İlk ürün yeşil erik ve yeşil çağla adeta yarım Cumhuriyet altınıyla yarışıyor.

Nazmiye Demirel’in Ajanlık Denemesi

Aslına bakılırsa Demirel, iki yıldır Cuma gününü sevmez olmuştu. Ordu’nun darbe yapmasından korkuyordu. Ordu, ülke yönetimine el koyma eylemlerini hep Cuma günü gerçekleştirmişti.

İran Şahı, Çağlayangil’e Darbeyi Haber Verdi

İki ay sonra, 12 Mart 1971’de, Türk Ordusu meşhur muhtırayı verdi ve hükümetin istifasını istedi. Şah’ın verdiği önemli bilgi doğru çıkmıştı.

Hayatı Durduran Ses: Hamiyet Yüceses

Hamiyet adı verilen, mavi gözlü ve sapsarı saçlı güzel kız, bir dönem Türkiye’de fırtına gibi esecek ve musikimizin nağmelerini güzel sesiyle taçlandıracaktı.

Diğer Tarih Haberleri

52 Yıl Sonra Yakalanan Hırsız Veznedar

Theodore John Conrad (71) adlı ABD vatandaşının gazete manşetlerine geçen büyük sırrı ölümünden sonra ortaya çıktı.

Futbol Takımıyla Stüdyoya Giren Assolist

Fecri Ebcioğlu, iflah olmaz Fenerbahçe taraftarıydı. Takımının muvaffakiyetini ölümsüzleştirmek istedi. FB’yi öven, göklere çıkaran marşın sözlerini yazdı.

Şampiyon Muhammet Ali’nin Çizdiği Resimler

Dünya Ağır Sıklet Boks Şampiyonlarından Muhammet Ali’nin çizdiği resimler 1 milyon dolara satıldı.

Araştırma Şirketlerini Fonlayan Başbakan

Avusturya Başbakanı, muhafazakâr Avusturya Halkın Partisi - ÖVP! - Genel Başkanı Sebastian Kurz (34), istifa etmek zorunda kaldı.

FBI’nin Terörist Listesi’nden İçişleri Bakanlığı’na

Afganistan’da kontrolu sağlayan Taliban’ın ilk hükümeti açıklandı.

70 Yıl Sonra Gelen Özür

Virginia Eyalet Valisi Ralph Northam, 70 yıl önce beyaz bir kadına tecavüz ettikleri gerekçesiyle yargılanan 7 zenci sanığın suçsuz olduğunu açıkladı, ailelerinden tarih önünde özür diledi.

Usame Bin Ladin, Biden’a Suikastı Engellemiş

İngiliz Daily Mail gazetesinde yayınlanan haber uluslar arası politik arenaya bomba gibi düştü.