Sosyalist Muganniye

Kimsesizler yurdunda kaldığında, gün gelecek genç Türkiye’nin ön önemli kadın sesi olacağını bilmiyordu.

Sosyalist Muganniye

Kimsesizler yurdunda kaldığında, gün gelecek genç Türkiye’nin ön önemli kadın sesi olacağını bilmiyordu. Nerede doğduğu ve doğum tarihi de net değildi. Resmi kayıtlarda 1905, 1907, hattâ 1917 bile yazıyordu. Annesini ve babasını hiç tanımamıştı. Hem öksüz, hem de yetimdi. 14 yaşına geldiğinde bir milletvekili ailesine evlatlık verildi. Ama, yeni ebeveynlerinin yanında fazla kalamadı. Aile tarafından Öğretmen Okulu’na yatılı yazdırıldı. Mezuniyetinden sonra, İstanbul’da çeşitli okullarda vekil öğretmenlik yaptı. Parklarda, cami avlularında kaldığı oldu. Yokluk içinde doğmuştu, hâlâ da yokluk çekiyordu. 

Yurttaki arkadaşları tarafından İstanbul’da bir musiki cemiyetine götürüldü. Sesinin güzelliği hemen fark edildi; cemiyet hocalarınca sıkı eğitime alındı, usul ve makam öğretildi. Çok geçmeden de ünü sesinin önüne geçti. Telaffuzu mükemmeldi, eski dili iyi biliyordu ve tonlaması olağanüstüydü. Nefesi ve kulağı şimdiye kadar görülmemiş seviyedeydi. Sözün özü: Safiye Öğretmen doğuştan muganniye (bayan şarkıcı) idi. Taş plakları evlerdeki gramofonlarda, İstanbul’un dört bir yanındaki koltuk meyhanelerinde dinlenir oldu. 

Kendisini Geliştirmeyi Şiar Edindi

Para kazanınca, musiki hocaları tuttu. Ses eğitimi ve musiki kültürünü geliştirmeye önem verdi. Hayatı boyunca da kendisini geliştirmeyi şiar edindi. Bu tavrı, ölümüne kadar sürdü. Parasıyla yatırım yaptı, gayrimenkuller satın aldı. Gazino işletmeciliğini bile denedi.

Beyoğlu’ndaki Mulenruj Gazinosu’nda sahneye çıkınca, İstanbul’un sosyetesini yakından tanıdı ve solcu-sosyalist entelektüeller ile tanışma fırsatı yakaladı. Bir gazetenin 1931’de düzenlediği Türkiye’nin Bülbülleri adlı yarışmada ikincilik kazandı. Şöhreti katlandıkça katlandı. Mustafa Kemal Paşa’nın Çankaya’daki ünlü yemekli toplantılarına da davet olundu. Paşa’nın en sevdiği Rumeli türkülerini ve şarkılarını seslendirdi. - Heyecanını, yaşadıklarını Necati Güngör’in yazdığı Safiye Ayla’nın Anıları adlı kitapta açık seçik anlattı! -

Muhalif Gazeteci- Sosyalist Naci Sadullah

İlk derin aşkı, Atatürk’ün eşi Latife Hanım’ın kuzeni, önemli muhalif gazetecisi, sosyalist Naci Sadullah (Danış) idi. Sadullah, ona yalnızca dünya görüşü kazandırmakla kalmadı, dönemin en ünlü solcu-sosyalistleri ile tanışma ve tartışma imkânı da sağladı. - Hattâ sevgilisini yumruklarıyla savunmaktan çekinmedi, Kemal Tahir ile kıyasıya kavga etti! - Evinin müdavimleri arasında Kemal Tahir, Cevat Şakir Kabaağaçlı, Fikret Âdil, İbrahim Çallı, Yaşar Kemal, Zekeriya-Sabiha Sertel ile tabiî ki Nazım Hikmet vardı. Üstade, bir ara Nazım’a abayı yakmıştı, ama reddedilmişti. Oysa ünlü şairimizi, yattığı Bursa Mahpushanesi’nde hem defalarca ziyaret etmiş, hem de sandıklar dolusu yiyecek gönderir olmuştu. Tahliyesinde de bir çift yeni iskarpin yollamayı unutmamıştı. 

Safiye Ayla’nın böyle hızlı bir şekilde bilinçlenmesi ve sosyal hayatının renklenmesi, polisin de dikkatini çekmişti. Sansaryan Han’a davet edilip, komünistlikle suçlandı ve ifadesine başvuruldu. Ayla, baskılara göğüs germeyi bildi; yıllar geçip de iyice olgunlaşınca, Türkiye İşçi Partisi’ne de destek çıktı. Murat Bardakçı’nın son kitabı Safiye’den öğrendiğimize göre, TİP’e mitinglerinde kullanılmak üzere ses tesisatı hediye etti …

Ümmü Gülsüm’e Denk Sese Sahip

Mısırlı ünlü şarkıcı Ümmü Gülsüm’e denk bir sese sahip olduğu söylendiğinde övünmüştü. 1950’de, Mekke Emiri Şerif Ali Haydar Paşa’nın oğlu, dünyaca bilinen ud ve viyolonsel üstadı Muhiddin Targan ile evlenince, prenses unvanını da kazandı. Üstad Targan, Safiye Ayla’nın umutsuz hayranıydı. Ayla ne zaman şarkı söylemeye başlasa, oturduğu koltuktan düşecek gibi olur, benzi heyecandan bembeyaz kesilirdi. 1967’de ölümüne kadar, Diva Safiye Ayla’nın yanı başından hiç ayrılmadı. Diva’nın hem eşi, hem sazendesi, hem de hocası rolünü üslendi.

Safiye Ayla, tıpkı Zeki Müren gibi her döneminde yeniliklerden yana oldu. Yaşının ilerlemesine bakmaksızın estetik ameliyat oldu, sahnede süper mini etek, kısa pantolon, hattâ mayo giydi. Kalbinin yeni sahiplerini aradı, aramaktan hiç geri durmadı. Gününün gazetelerinin magazin sayfalarını hakkında çıkan haberler doldurdu.

Bütün mal varlığını tanınmış bir vakfa bağışladı. 1998’de vefat edince, vakıf yöneticileri, gayrimenkullerine sahip çıkarken, - iddiaya göre! - yazılı evrakın tamamını çöpe attı. Safiye Ayla ve ailesine ait evrak, sahaflar vasıtasıyla ünlü tarihçimiz Murat Bardakçı’ya - Üstadın ifadesi ile ‘yüksek bir meblağa satıldı’! - iletildi. Ve böylece bir devri aydınlatan, hepimizin şarkılarında bir şeyler bulduğu Safiye Ayla’nın hayatını evlerimize misafir eden kıymetli eser ortaya çıktı …

Ali Hikmet İnce yazdı.

23 December 2017 17:55
2,254 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Castro’ya Zehirli Puro

Küba’nın efsanevi lideri Fidel Castro’ya iktidara geldiği 1959 yılından günümüze kadar 650’e yakın suikast girişiminde bulunulduğu iddia edildi.

Safiye Ayla’dan 1,750 Öğrenciye Burs

Tüm mal varlığını Türk Eğitim Vakfı’na bağışlayan müteveffa ses sanatçısı Safiye Ayla’nın 1.750 öğrenciye burs ve maddi destek sağladığı ortaya çıktı.

İslâm Halifesinin Hristiyan Oğlu

12. Osmanlı hükümdarı, 91. İslâm halifesi 3. Murat’ın İskender Yahya adlı bir şehzadesi vardı. Şehzade öldürülmekten son anda kurtarıldı ve bir kilisede Hıristiyan şeriatine göre yetiştirildi.

Devleti Haraca Bağlayan Hanım Sultan

Safiye Sultan, yüklü rüşvet ve hediyeler karşılığı yaptırdığı tayinlerde çok etkiliydi. Sadrazam atayacak/atatacak güce dahi ulaştı.

İlk Türkçe Ezanı Okuyan Meşhur Bestekâr

Saadettin Kaynak, 1932’de Sultan Ahmet Camii’nde ilk Türkçe ezanı seslendiren ve ilk Türkçe cuma hutbesini okuyan kişiydi.

Atsız Kovboy Filmi

Yeni Belalılar; hem Türk hem de dünya sinema tarihine ‘içinde at bulunmayan tek kovboy filmi’ tanımıyla geçti.

Kumasını Seçti, Kocasını Eliyle Evlendirdi

Dünya iyice garipleşti. Malezyalı kadın şimdiye kadar duyulmayanı yaptı. Kocasını seçtiği kuma ile evlendirdi.

130 Kadını Nikâhına Alan Vaiz

Çevresinde ve ülkesinde ‘şifacı’ (!) diye tanınan Muhammed Bello Ebubekir, kendisini ziyarete gelen ve iyileşen bazı hanımları eşleri arasına katmakla suçlandı.

Kadın Hacı Adaylarına Erkeksiz Hac İmkânı

Suudi Arabistan, İslâm dünyasında deprem yaratacak karara imza attı.

Suudi Kadınlara Sürücü Ehliyeti İzni

Suudi Arabistan hükümeti kadınlara tıpkı erkekler gibi erken ehliyet alabilme imkânı tanıyan kararı onayladı.

Yürüme Engelli Kadın Banka Soydu

Kenyeitta La-Key Gordon (39) adlı akülü tekerlekli sandalye kullanan kadın banka soydu.

Zeki Müren’in Nişanlısı Nigar Uluerer

Uluerer, Zeki Müren’in kanatları altında sanatını icra eden ender/şanslı birkaç hanım sanatçı arasındaydı.

Kapısının Eşiği Öpülen Güzel Kadın

Ataç, Ankara’da güzel/edebiyat dostu bir kadına gönlünü kaptırmıştı. Kadının tayini çok geçmeden Konya’ya çıkmıştı.

Kocasına Soyadını Veren Şarkıcı

Şükran Ay; evlendikten sonra soyadını değiştirmedi. Hattâ ısrarını bir adım ileri götürüp kocasının da kendi soyadını almasını istedi.

‘Acıların Kadını’ Bergen’in Bol Acılı Öyküsü

Rivayete göre, babası, kızının şarkıcılık yapmasına rıza göstermemişti. Hasta yatağında, ölümün eşiğinde, ‘Belgin şarkıcı olursa, iki yakası bir araya gelmesin,’ diye beddua etmişti.

Garipler Mezarlığında Bir Dansöz

Özcan Tekgül, 1950-1970 arasında sahnede, gazinoda, tiyatroda ve sinemada bir kasırgaydı. Sarı uzun saçlı, yeşil gözlü, hafif balık etli kadın, ‘ateş dansı’ ile seyredenlerini büyülüyordu.

Bandırma Vapuru’nu Jilet Yapmıştık

Tarih yazan Bandırma Gemisi, 1924’de seferden alındı. Bir yıl sonra da Haliç’e çekilip tersanede söküldü. Rivayete göre, elde edilen hammadde hurdacıya satıldı.

Anıları Çöplükten Toplanan Parti Genel Başkanı

Türk Solu’nun önemli ismi, TİP - Türkiye İşçi Partisi! -’in son Genel Başkanı Behice Boran’ın yüzlerce mektubu - İngilizce/Türkçe! - ve fotoğrafı çöplükte bulunmuştu.

Dünya Plastik Atıklarının Yeni Merkezi Türkiye

Greenpeace’nin yayınladığı son rapora göre; dünya plastik atıklarının/çöplerinin yeni merkezi Endonezya ve Türkiye oldu.

Kendini Makam Odasına Kilitleyen Erbakan…

Süleyman Demirel ile Necmettin Erbakan arasında okul sıralarında başlayan tatlı bir rekabet söz konusuydu.

İsrail’i Tanıyan İlk Müslüman Ülke

Türkiye, 28 Mart 1949’da Bakanlar Kurulu kararı ile İsrail devletini resmen tanımıştı.

Bandırma Vapuru’nu Jilet Yapmıştık

Tarih yazan Bandırma Gemisi, 1924’de seferden alındı. Bir yıl sonra da Haliç’e çekilip tersanede söküldü. Rivayete göre, elde edilen hammadde hurdacıya satıldı.

Kılıç, Devlet Kararlılığının Göstergesiydi

Günümüzün Yeni Osmanlıcıları, Ayasofya’da unutulan/tarihe terkedilen bir geleneği yeniden hatırlattı.

‘Lozan Bayramı’nı Demokrat Parti Kaldırdı

1923’den 1949’a kadar aralıksız kutlanan ‘Lozan Barış Bayramı’, 14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti tarafından - aynı yıl! - kaldırıldı.

Devlet Kayıtlarında Ayasofya

Bütün bilinen ve söylenilenin aksine devletin kayıtlarında Ayasofya her zaman ‘cami’ olarak yer aldı. Diyanet İşleri Başkanlığı 1988’de bir imam hatip bile atadı.

Kemal Tahir Gençliğinde Ünlü Bir Kabadayıydı

Ünlü sosyalist romancımız Kemal Tahir gençliğinde hızlı bir kabadayıydı. Mahallesinden izni olmadan kuş bile uçamazdı.

‘Kral Çıplak!’ Diyen Adam

Aslına bakılırsa, Aziz Nesin’in hayatı soruşturmalar, sürgünler, hapisler, baskılar vb. yıldırmaya yönelik eylemlerle doluydu.

İnönü Kendi Parasıyla Cami Yaptırmış

Karşıtları tarafından hemen her fırsatta ‘din düşmanlığı’ ile suçlanan 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün kendi birikimi ile cami yaptırdığı ortaya çıktı.

Fikriye Hanım’ın Defnedildiği Mezarlık

Kimi çevrelere göre sevgilisi, kimi çevrelere göre de Mustafa Kemal Paşa’nın nikâhlı eşi olduğu iddia edilen Fikriye Hanım’ın Ankara’nın Ulus semtinde çok eski bir mezarlığa gömüldüğü, tarihi defin alanının ise - yıllar sonra - temizlenip imara açıldığı ortaya çıktı.

İnönü’nün İlginç Sırrı

2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Çankaya’daki Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün bodrum katına bir laboratuvar kurdurup, fizik ve kimya deneyleri yapmış.

Yıldız Kenter’in Bilinmeyen Özellikleri

Şükran Güngör’ün ifadesiyle, ‘Böylesi meziyetlerle donanmış hanımla yaşamak ayrıcalıklı mutluluktu!’

Kocasına Soyadını Veren Şarkıcı

Şükran Ay; evlendikten sonra soyadını değiştirmedi. Hattâ ısrarını bir adım ileri götürüp kocasının da kendi soyadını almasını istedi.

Geceleri Yalnız Yatamayan Cumhurbaşkanı

Endonezya’nın kurucu cumhurbaşkanı farklı bir adamdı: Diplomatik sıkıntı yaratan-yaratabilen bazı istekleri olurdu.

Nazım’ın Şiirlerini Çoğaltan Gazeteci

Arcayürek; Ankara’nın en popüler gazetecisiydi; ‘amiral gemisi’ Hürriyet’in 22 yıl - en uzun süreli! - Ankara Temsilciliği’ni yapmıştı; tarihe mal olmuş çok sayıda manşete-büyük habere imza atmıştı.

Anıları Çöplükten Toplanan Parti Genel Başkanı

Türk Solu’nun önemli ismi, TİP - Türkiye İşçi Partisi! -’in son Genel Başkanı Behice Boran’ın yüzlerce mektubu - İngilizce/Türkçe! - ve fotoğrafı çöplükte bulunmuştu.

Safiye Ayla’dan 1,750 Öğrenciye Burs

Tüm mal varlığını Türk Eğitim Vakfı’na bağışlayan müteveffa ses sanatçısı Safiye Ayla’nın 1.750 öğrenciye burs ve maddi destek sağladığı ortaya çıktı.

Kemal Tahir Gençliğinde Ünlü Bir Kabadayıydı

Ünlü sosyalist romancımız Kemal Tahir gençliğinde hızlı bir kabadayıydı. Mahallesinden izni olmadan kuş bile uçamazdı.

İslâm Halifesinin Hristiyan Oğlu

12. Osmanlı hükümdarı, 91. İslâm halifesi 3. Murat’ın İskender Yahya adlı bir şehzadesi vardı. Şehzade öldürülmekten son anda kurtarıldı ve bir kilisede Hıristiyan şeriatine göre yetiştirildi.

Devleti Haraca Bağlayan Hanım Sultan

Safiye Sultan, yüklü rüşvet ve hediyeler karşılığı yaptırdığı tayinlerde çok etkiliydi. Sadrazam atayacak/atatacak güce dahi ulaştı.

Peçeli Kadınlar Maskeden Muaf

Eyalet yetkililerinin açıklamalarında, ‘Dini gerekçelerle burunlarını ve ağızlarını kalın kumaştan örtü ile kapatan hanımların ilaveten maske takmaları gerekmez,’ denildi.

Türbanın İlham Perisi: Audrey Hepburn

Şule Yüksel Şenler; İslamcı genç kızların ve hanımların kullandığı türbanın tasarımcısıydı. Kendi anlatımına göre; Audrey Hepburn’ün ‘Charade’ adlı filmde taktığı başörtüsünden ilham almıştı.

Latife Hanım’ın Anılarını Okuyan Tek Adam

2006’da vefat eden Ord. Prof. Reşat Kaynar, Latife (Uşşaki) Hanım’ın 5 defter halindeki el yazması anılarını okuyan ve 2025 yılına kadar açıklanmamasını/yayınlanmamasını öneren kişiydi.

Nâzım Hikmet, Latife Hanım’a Aşıktı

Nâzım, Latife Hanım için Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın ve Hanımelleri adlı çok bilinen şiiri yazdı. Şiirde konu edilen minicik küçük kadın Latife Uşşaki’den başkası değildi.

Son Sultanın Son Sevdası

Son Osmanlı hükümdarı, 115. İslâm Halifesi, Sultan Vahideddin ya da Sultan Vahdettin, 1 Eylül 1921’de, son eşi, 5. karısı Nimet Nevzat Hanım ile dünya evine girdi. Padişah 61 yaşındaydı; yeni zevcesi ise 18 yaşına yeni basıyordu.

Nâzım Hikmet, Latife Hanım’a Aşıktı

Nâzım, Latife Hanım için Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın ve Hanımelleri adlı çok bilinen şiiri yazdı. Şiirde konu edilen minicik küçük kadın Latife Uşşaki’den başkası değildi.

Peyami Safa’nın 2. Abdülhamit Düşmanlığı

Türk sağının önemli kalemi/teorisyeni Peyami Safa, Osmanlı Sultanı 2. Abdülhamid’i hiç sevmezdi; her fırsatta ‘eli kanlı katil’ değerlendirmesi yapardı.

Şükûfe Nihal: Nâzım’ın Aşkını Reddeden Şaire

Şükûfe Nihal Hanım; hem ülkenin ilk kadın üniversite mezunuydu, hem saraylıydı, hem de edebiyatın pek çok dalında eser sahibiydi.

Bandırma Vapuru’nu Jilet Yapmıştık

Tarih yazan Bandırma Gemisi, 1924’de seferden alındı. Bir yıl sonra da Haliç’e çekilip tersanede söküldü. Rivayete göre, elde edilen hammadde hurdacıya satıldı.

‘Lozan Bayramı’nı Demokrat Parti Kaldırdı

1923’den 1949’a kadar aralıksız kutlanan ‘Lozan Barış Bayramı’, 14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti tarafından - aynı yıl! - kaldırıldı.

Kemal Tahir Gençliğinde Ünlü Bir Kabadayıydı

Ünlü sosyalist romancımız Kemal Tahir gençliğinde hızlı bir kabadayıydı. Mahallesinden izni olmadan kuş bile uçamazdı.

Latife Hanım’ın Anılarını Okuyan Tek Adam

2006’da vefat eden Ord. Prof. Reşat Kaynar, Latife (Uşşaki) Hanım’ın 5 defter halindeki el yazması anılarını okuyan ve 2025 yılına kadar açıklanmamasını/yayınlanmamasını öneren kişiydi.

Ata’nın Manevi Kızı Ürdün Prensesi Olacaktı

Ailesi, kızlarının öğrenci ve çok küçük yaşta oluşunu ileri sürüp, evlenme isteğini kibarca geri çevirdi.

Sinemamızın Aptal (!) Uşağı Cevat Kurtuluş

Cevat Kurtuluş, Yeşilçam’a Ferdi Tayfur’un hediyesiydi. Konservatuarın Opera bölümünden mezundu.

Barış Manço'nun 47 Gün Süren İlk Evliliği

Barış Manço, 31 Ocak 1970’de Belçika’nın Liege kentinde fotomodel Marie Claude ile hayatını birleştirdi.

Devlet Kayıtlarında Ayasofya

Bütün bilinen ve söylenilenin aksine devletin kayıtlarında Ayasofya her zaman ‘cami’ olarak yer aldı. Diyanet İşleri Başkanlığı 1988’de bir imam hatip bile atadı.

Sefaletin Göbeğinden Şöhretin Zirvesine

Yokluğu/yoksulluğu aşamayan Suphi Kaner, öldükten sonra daha da ünlendi ve acı kaderiyle anıldı/hatırlandı.

Üç Kişiye Tek Takım Elbise

Suphi Kaner, Öztürk Serengil ve Fikret Hakan hem kader arkadaşı, hem kese arkadaşıydı. Üçlü, Yeşilçam’da isim olmadan, kahve arkadaşı, ev arkadaşı, can arkadaşı oldu.

Garipler Mezarlığında Bir Dansöz

Özcan Tekgül, 1950-1970 arasında sahnede, gazinoda, tiyatroda ve sinemada bir kasırgaydı. Sarı uzun saçlı, yeşil gözlü, hafif balık etli kadın, ‘ateş dansı’ ile seyredenlerini büyülüyordu.

Diğer Tarih Haberleri

FBI’nin Terörist Listesi’nden İçişleri Bakanlığı’na

Afganistan’da kontrolu sağlayan Taliban’ın ilk hükümeti açıklandı.

70 Yıl Sonra Gelen Özür

Virginia Eyalet Valisi Ralph Northam, 70 yıl önce beyaz bir kadına tecavüz ettikleri gerekçesiyle yargılanan 7 zenci sanığın suçsuz olduğunu açıkladı, ailelerinden tarih önünde özür diledi.

Usame Bin Ladin, Biden’a Suikastı Engellemiş

İngiliz Daily Mail gazetesinde yayınlanan haber uluslar arası politik arenaya bomba gibi düştü.

Vatikan Gayrimenkul Zengini

Katolik dünyasının kalbi Vatikan, tarihinde ilk kez mülklerinin listesini kamuoyu ile paylaştı.

Hasta Öldürüp Prim Alan Ambulans Görevlisi

Davide Garofalo (46) adlı ambulans görevlisi, mafyanın işlettiği cenaze şirket(ler)iyle işbirliği yapıp öldürdüğü hasta başına prim aldı.

Bandırma Vapuru’nu Jilet Yapmıştık

Tarih yazan Bandırma Gemisi, 1924’de seferden alındı. Bir yıl sonra da Haliç’e çekilip tersanede söküldü. Rivayete göre, elde edilen hammadde hurdacıya satıldı.

İtalyan ‘Robinson Crusoe’ Pes Etti

İtalya’ya bağlı Budelli adasında 32 yıl tek başına yaşayan Mauro Morandi (81) yetkililerin baskısına daha fazla dayanamadı ve pes ettiğini açıkladı.