Gamzedeyim Devâ Bulmam, Garibim Bir Yuva Kurmam…

Tatyos Efendi, Bir Gönlüme Bir Hâl-i Perîşânıma Baktım (rast), Bu Akşam Gün Batarken Gel (uşşak), Gamzedeyim Devâ Bulmam (uşşak) gibi çok bilinen/ünlü bestelerin de sahibiydi.

Gamzedeyim Devâ Bulmam, Garibim Bir Yuva Kurmam…

‘Mani Oluyor Halimi Takrire Hicabım’ (hicazkâr) adlı şarkı Atatürk’ün en sevdiği Türk sanat müziği parçaları arasındaydı. Çankaya akşamlarında, içki eşliğinde dinlenen fasıl sonrasında, misafir ses sanatçısı tarafından seslendirilirdi. Bestekârı da - Ermeni asıllı! - Tatyos Efendi’ydi.

Tatyos Efendi, Bir Gönlüme Bir Hâl-i Perîşânıma Baktım (rast), Bu Akşam Gün Batarken Gel (uşşak), Gamzedeyim Devâ Bulmam (uşşak) gibi çok bilinen/ünlü bestelerin de sahibiydi. Çoğu şarkılarının sözlerini kendisi yazmıştı. Yakın arkadaşı/sırdaşı Ahmet Rasim Efendi’nin kimi şiirlerini/güftelerini de bestelemişti. 19. yüzyılın en önemli müzik adamı, şarkı türünün öncülerinden Şevki Bey’in de yakın dostuydu. İki entelektüelin etkisi - özellikle! - yarattığı saz eserlerinde kendini göstermişti. Tamburî Cemil Bey ile aynı heyette çalıştı, beraber çaldı. Fasıl idareciliği ve bestekârlığı ile şöhret buldu. Önemli müzik eleştirmenleri, bestekârlığının sazendeliğinden daha önemli/önde olduğunu kabul etti. Şarkılarındaki üslûp, özellikle ara nağmeleri olağanüstü başarılıydı. Son yüzyılda, ara name düzenlemesi, sıralaması, buluş ve vücuda getirmede benzerine rastlan(a)madı. Kanundan kemane geçiş yaptı, ama çok güçlü keman icra etmeyi başaramadı. Ağır sesleri severdi; oyun havası, köçekçe gibi kıvrak eserleri çal(dır)maktan hoşlanmazdı. Kalender ve rindane meşrepliydi.

Tatyos Efendi (1858 - 1913) tam adı ile Tateos Ekserciyan (Enserciyan), Kemânî Tatyos diye tanındı. Babası Manuk Ağa (Manokyan Ekserciyan), Ortaköy Ermeni Kilisesi mugannîlerindendi. Ermeni İlkokulu’nu bitirince, bir çilingirin yanına çırak verildi. İlk müzik öğretmeni, dayısı Movses Papazyan’dan kanun dersleri aldı. Usul ve Hamparsum notası öğrendi. Lavtacı Civan (Zivanis), Hânende Asdik Ağa (Asadur Hamamcıyan)’ya öğrenci oldu; musiki bilgisini çoğalttı. Kemânî Âmâ Sebuh’tan keman meşketmeyi sürdürdü. Yakın dostu, Kemençeci Vasil (Vasilaki)’nin fasıl heyetinde yer aldı; Divanyolu’ndaki Raufpaşazâde Said Bey’in Gazinosu’nda çalıştı. Radikal bir kararla kanunu terkedip kemanda karar kıldı. Fakat parmakları keman çalmaya pek elverişli değildi/bulunmadı.

İstanbul ve İzmir’de çalıştı. Kuledibi’ndeki Pirinççi adlı gazinoda hünerini gösterdi. Şehzadebaşı Direklerarası’nda Alyanak Mehmet Efendi Kıraathanesi’nde yönettiği fasıllarla ünlendi. Fasıl musikisi için çok beğenilen/tutulan şarkılar ve saz eserleri besteledi. Çok iyi nota bilir/okur ve nağmeyi derhal notaya dökerdi. Dinî musikide de kendini gösterdi: Surp Asdvadzadzin Kilisesi’nin baş mugannisi olarak yıllarca görev ifa etti.

Yılmaz Öztuna, Tatyos Efendi’yi çok beğenir ve överdi. Ünlü müzik adamı Lem’i Atlı hatıralarında, iyi keman çalamadığını, ama musikiyi iyi bildiğini, iyi bestekâr ve güftekâr olduğunu, Allah vergisi büyük bir kabiliyete sahipliğini yazdı. Yine Atlı’ya göre, geçimsiz, sarhoş ve rûhen sefil yapıdaydı. Yakın dostlarınca kalender ve rindane meşrebe sahip diye anlatılırdı. Tatyos Efendi çatık kaşlı, uzun/gür bıyıklı, kısa boylu, tıknaz yapılı, hafif şehlâ gözlüydü. İçkiye düşkündü; bu yüzden sağlığı bozulmuş, çalışamaz olmuştu.

Ömrünün son deminde fakirlik, kimsesizlik ve sefalet içindeydi. 16 Mart 1913’de, - aşırı alkol tüketiminin yol açtığı! - kara sarılık hastalığından öldü. Cebinden 3 kuruş çıktı. Ne cenazesini kaldıracak, ne de vefatını akrabasına duyuracak telgraf çekmeye yetecek parası vardı. Kilisedeki dini törene 15 kişi katıldı. Kilise defterindeki ölüm kaydının meslek hanesine ‘çalgıcı!’ şerhi düşüldü; ‘sanatçı!’, ‘müzisyen!’ gibi şaşaalı unvanlara layık görülmedi. Yakın dostu Ahmet Rasim Efendi’nin gayretiyle cenazesi mezarlığa taşınabildi. Tatyos Efendi, Kadıköy Uzunçayır Ermeni Mezarlığı’na defnedildi. Geride boynu bükük bir eş ve zaruret içinde 3 kız kardeş bıraktı.

Ali Hikmet İnce yazdı.

23 November 2018 21:38
2,271 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Abdülmecid Efendi, İttihat ve Terakki’ye Başkan Yapılacaktı

Bir İngiliz gizli belgesine göre; 2. Abdülmecid (Efendi), İttihat ve Terakki Partisi’nin liderliğine getirilecekti.

Polis, Adsız'ın Evinde Hitler'i Aradı

Fakat maalesef Hitler, tehlikeyi daha evvelden sezinleyerek dama çıkmış, dehşetli bir sıçramayla yandaki komşu Sıdıka Hanım’ın evine ulaşmış ve göz göre göre gaiplere karışmayı başarmıştı.

Paris Büyük (Ulu) Camisi’ne Atatürk’ün Katkısı

Türkiye’de Atatürk konusunda çalışan yazarlara göre, Mustafa Kemal Paşa’nın Paris Büyük Camisi’ne yıllık yardımı 10 bin Fransız frangı kadardı. İaneleri ölümüne kadar düzenli şekilde sürmüştü.

Son Sultanın Son Sevdası

Son Osmanlı hükümdarı, 115. İslâm Halifesi, Sultan Vahideddin ya da Sultan Vahdettin, 1 Eylül 1921’de, son eşi, 5. karısı Nimet Nevzat Hanım ile dünya evine girdi. Padişah 61 yaşındaydı; yeni zevcesi ise 18 yaşına yeni basıyordu.

Kılıç, Devlet Kararlılığının Göstergesiydi

Günümüzün Yeni Osmanlıcıları, Ayasofya’da unutulan/tarihe terkedilen bir geleneği yeniden hatırlattı.

Bir Sevda Masalı: Rahşan İle Bülent

Ecevit çifti, Bülent Bey’in sınıf arkadaşı, gazeteci/yazar Altemur Kılıç’ın kaleme aldığı piyesin sahneye konulma aşamasında tanıştı. Bülent Ecevit, Rahşan (Aral) Ecevit’i ilk görüşte beğendi ve sevdi.

Abdülmecid Efendi, İttihat ve Terakki’ye Başkan Yapılacaktı

Bir İngiliz gizli belgesine göre; 2. Abdülmecid (Efendi), İttihat ve Terakki Partisi’nin liderliğine getirilecekti.

Başbakanlığın Kasasından Çıkan Donun Gizemi

İhtilal sonrası Başbakanlık'taki resmi kasadan çıkan ve Yassı Ada Duruşmalarında delil diye kabul edilen kadın donunun 'düzmece delil' ve aslında erkek donu olduğu ileri sürülmüştü.

Menderes’in Bakanına Darbe Liderliği Önerisi

İddiaya göre Şemi Ergin; 27 Mayıs 1960’da yapılacak askerî darbenin ilk işaretleri ortaya çıktığından beri haberdardı.

Trump Çifti Yataklarını Ayırmış

Başkanlık Seçimi’ni kaybedip Beyaz Saray’dan ayrılmak zorunda kalan Donald Trump ve güzel eşi Melania hakkında söylentiler bitmedi.

Trump’ın Şahsi Papazı’nın Kehaneti Fos Çıktı

ABD Başkanı Donald Trump’ın ‘Ruhani Danışmanı’/’Şahsi Papazı’ Paula White-Cain’in - seçimlerden hemen önce! - Florida’da düzenlediği ayinde söylediği, ‘Zaferin ayak seslerini duyuyorum. Seçimleri kazanacağız!’ şeklindeki kehaneti fos çıktı.

ABD Kirli Çamaşırları Bedava Yıkıyormuş

Post’un haberine göre, ABD Başkanı’nın resmi konutu Beyaz Saray’ı ziyaret eden resmi konukların şahsi elbiseleri bedava yıkanıyordu.

Bir Aylık Asgari Ücrete Bir Kilo Beyaz Peynir

Venezüella’da asgari ücretle çalışan bir işçi, - Ağustos ayında! - ücretinin tamamını ödediği takdirde evine ancak bir kilo beyaz peynir götürebildi.

Beyin Yiyen Amip Paniği

ABD’nin Teksas eyaletinde Covid-19 salgınından sonra ‘beyin yiyen amip’ paniği başladı.

Trump Çifti Yataklarını Ayırmış

Başkanlık Seçimi’ni kaybedip Beyaz Saray’dan ayrılmak zorunda kalan Donald Trump ve güzel eşi Melania hakkında söylentiler bitmedi.

Trump’ın Şahsi Papazı’nın Kehaneti Fos Çıktı

ABD Başkanı Donald Trump’ın ‘Ruhani Danışmanı’/’Şahsi Papazı’ Paula White-Cain’in - seçimlerden hemen önce! - Florida’da düzenlediği ayinde söylediği, ‘Zaferin ayak seslerini duyuyorum. Seçimleri kazanacağız!’ şeklindeki kehaneti fos çıktı.

ABD Kirli Çamaşırları Bedava Yıkıyormuş

Post’un haberine göre, ABD Başkanı’nın resmi konutu Beyaz Saray’ı ziyaret eden resmi konukların şahsi elbiseleri bedava yıkanıyordu.

Bir Aylık Asgari Ücrete Bir Kilo Beyaz Peynir

Venezüella’da asgari ücretle çalışan bir işçi, - Ağustos ayında! - ücretinin tamamını ödediği takdirde evine ancak bir kilo beyaz peynir götürebildi.

Beyin Yiyen Amip Paniği

ABD’nin Teksas eyaletinde Covid-19 salgınından sonra ‘beyin yiyen amip’ paniği başladı.

Diğer Tarih Haberleri

52 Yıl Sonra Yakalanan Hırsız Veznedar

Theodore John Conrad (71) adlı ABD vatandaşının gazete manşetlerine geçen büyük sırrı ölümünden sonra ortaya çıktı.

Futbol Takımıyla Stüdyoya Giren Assolist

Fecri Ebcioğlu, iflah olmaz Fenerbahçe taraftarıydı. Takımının muvaffakiyetini ölümsüzleştirmek istedi. FB’yi öven, göklere çıkaran marşın sözlerini yazdı.

Şampiyon Muhammet Ali’nin Çizdiği Resimler

Dünya Ağır Sıklet Boks Şampiyonlarından Muhammet Ali’nin çizdiği resimler 1 milyon dolara satıldı.

Araştırma Şirketlerini Fonlayan Başbakan

Avusturya Başbakanı, muhafazakâr Avusturya Halkın Partisi - ÖVP! - Genel Başkanı Sebastian Kurz (34), istifa etmek zorunda kaldı.

FBI’nin Terörist Listesi’nden İçişleri Bakanlığı’na

Afganistan’da kontrolu sağlayan Taliban’ın ilk hükümeti açıklandı.

70 Yıl Sonra Gelen Özür

Virginia Eyalet Valisi Ralph Northam, 70 yıl önce beyaz bir kadına tecavüz ettikleri gerekçesiyle yargılanan 7 zenci sanığın suçsuz olduğunu açıkladı, ailelerinden tarih önünde özür diledi.

Usame Bin Ladin, Biden’a Suikastı Engellemiş

İngiliz Daily Mail gazetesinde yayınlanan haber uluslar arası politik arenaya bomba gibi düştü.