CIA Belgeleri’ne Göre Kıbrıs Barış Harekâtı

CIA Direktörü William Colby, ‘Türkiye’nin bazı askerî güçlerini Kıbrıs’a gönderme kararında olduğu’ yorumunu yaptı. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco’ya göre de müdahale beklenmeliydi.

CIA Belgeleri’ne Göre Kıbrıs Barış Harekâtı

2017’nin Ocak ayında, CIA (ABD Merkezi İstihbarât Teşkilâtı)’nın erişime açılan 12 milyon sayfayı bulan gizli belgelerinde, Kıbrıs Barış Harekâtı’na ilişkin çok önemli bilgiler bulunuyordu. Belgelere göre, ABD adaya müdahaleyi bile görüşmüştü. Türk tarafının hareketlerini dikkatle incelemiş, Ankara’daki büyükelçiliğini alarma geçirmişti. ABD yönetimi, Kıbrıs’ta içsavaş çıkmasından ve komünist darbe kalkışmasından da korkmuştu. Türk Ordusu’nun soydaşlarını yalnız bırakmayacağını görmüştü. Kısacası ABD, Türkiye'yi 'Kıbrıs'ın dışında tutmak,' istemişti. 

OPEK (Kıbrıs Rumlarını Koruma Teşkilâtı)’nun başkanı, azılı Türk düşmanı Nikos Sampson, 15 Temmuz 1974’de askerî darbe ile Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios’u makamından indirdi ve cumhurbaşkanlığını ilân etti. 

Görünürde darbeyi Kıbrıs Ulusal Muhafız Birliği, ENOSİS (Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması!)’i gerçekleştirmek için yapmıştı. Nikos Sampson azgın Türk düşmanıydı; sohbetlerinde 72 Türk’ü bizzat kendisinin öldürdüğünü övünerek anlatırdı. Adamlarının sabıkası daha çoktu: Reisliğini yaptığı çetenin katlettiği Kıbrıslı Türkler’in sayısı belinmiyordu. 1974’de Kıbrıs’taki ABD Büyükelçisi’nin infaz kararını verdiği de ileri sürülmüştü.

Makarios canını zor kurtardı; önce Malta’ya gitti, ardından da Londra’ya geçti.

CIA belgeleri içinde en çok dikkati çeken 16 Temmuz 1974 tarihli, Çok Gizli damgasını taşıyandı. Belgeye göre, Kıbrıs’taki darbe, zamanın ABD yönetimini harekete geçirdi. Richard Nixon, ABD Başkanı’ydı. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’in başkanlığında CIA, Pentagon ve bazı güvenlik kurumunun yöneticilerinin katılımıyla Washington Özel Eylem Grubu adlı toplantı düzenlendi. Gündemin tek maddesi: Kıbrıs’taki Kaos ve Sampson Darbesi’ydi. Kissinger, toplantıya katılanlara tek tek söz verdi ve değerlendirmelerini aldı. Toplantının sonunda Kıbrıs’ta uygulanacak planın ana hatları ortaya çıkacaktı.

CIA Direktörü William Colby, ‘Türkiye’nin bazı askerî güçlerini Kıbrıs’a gönderme kararında olduğu’ yorumunu yaptı. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco’ya göre de müdahale beklenmeliydi. Türkiye, adadaki Türk toplumunu yalnız bırak(a)mazdı ve korumak zorundaydı. Enosis, Kıbrıs’ın Yunanistan’a iltihakı anlamına gelirdi ve Türkiye hangi şart altında olursa olsun sessiz kal(a)mazdı. İki komşu ülke, Yunanistan ve Türkiye de karşı karşıya gelebilirlerdi.

Kissinger, Sisco’nun görüşlerine katıldı. ‘Amaçlarımızdan birisi, konunun uluslar arası bir boyut kazanmasını önlemeye çalışmak,’ dedi. ‘Adada bir iç savaş çıkarsa, komünistler durumu suistimal edebilirler. Cesaret kazanmalarına izin veremeyiz. Yapmamız gereken bir başka girişim de Yunanistan’ı ayrıştırmak. Bunu hemen yapmalıyız. Türkleri de işin dışında tutmamız gerekiyor.’

Kissinger, darbeci Sampson’u meşru yönetim olarak tanımayacaklarını aktardı; azılı Türk düşmanı için ‘kukla’ benzetmesini yaptı. ‘Öncelikle sahadaki durum nedir, öğrenelim. Daha sonra kimi destekleyeceğimize karar veririz.’

ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, toplantıya katılanlardan Ankara ve Atina’ya odaklanmalarını istedi. Türkiye’nin ne istediğini tam bilmenin önemini vurguladı.

Toplantıdan sonraki günlerde, CIA Ulusal İstihbarat Bülteni ve diğer yayınlarda, Kıbrıs en önemli konuydu. Belgelerde, Türkiye’nin güneye askerî birlikler kaydırdığına, olası bir askerî müdahale için önlemler aldığı bilgilerine ver veriliyordu.

Aynı günlerde, Dışişleri Bakan Yardımcısı Robert Ingersoll başkanlığında, Washington Özel Eylem Grubu toplantısı yapıldı. CIA Direktörü Colby, ‘Asıl sorun: Türkler’in pazartesiye (22 Temmuz 1974) kadar adaya ayak basmasını geciktirmek,’ diye fikrini ortaya koyuyordu.

CIA belgelerine göre, 15 Temmuz Darbesi’nden sonra ABD yönetimi Kıbrıs’a asker göndermeyi de müzakere etti. 18 Temmuz 1974’de yapılan üst düzey toplantının tutanaklarına bakılırsa, ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, ABD askerini adaya gönderme olasılığını da gündemde tuttu. Kissinger, ABD Genelkurmay Başkanı General George Brown’a, ‘İhtiyaç duyulması durumunda, 82. Hava İndirme Bölüğü’nü Kıbrıs’a göndermek ne kadar süre alır,’ diye sordu. Brown’un yanıtı tatmin edici olmaktan uzaktı:

‘Kuzey Carolina’da Fayetteville’de iki saatte hazır olabilecek şekilde alarmda tutulan bir bölük var. Bu askerleri Kıbrıs’a göndermek için C-130 uçakları gerekli. Adaya ulaşmaları 12 saati bulabilir. Bir ya da iki taburun götürülmesi ise 18 saati alabilir.’

Kissinger, General Brown’dan Kıbrıs’a asker yollama süreleri hakkında detaylı bir rapor hazırlamasını istedi. Brown karşılık olarak, ‘Avrupa’dan, özellikle Almanya’dan daha hızlı gönderebileceğimiz birliklerimiz bulunuyor,’ dedi.

Ali Hikmet İnce derledi ve yazdı.

24 July 2018 10:19
1,015 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Papaz’ı Korkutan Dosya

‘The Friends, The British Secret Intelligence Service’nin Makarios ile ilgili dosyaları, 1950’den bu yana dinî ve politik olarak önderlik ettiği halkına anlatılamayacak ölçüde rezilliklerle doluydu.

İstiklal Madalyası Sahibi Papa

Papa Eftim, Kıbrıslı Rum Lider Makarios’u ‘aforoz etmiş’ ve ‘Kıbrıs Türk’tür, Türk Kalacaktır!’ diyerek haklı davayı desteklemişti.

2. Abdülhamit Bursa’yı Başkent Yapacaktı

Sultan 2. Abdülhamit; Ruslar’ın İstanbul’a girip kendisini esir etmesinden korktu. Kutsal emanetler ve aile fertleriyle Bursa’ya geçmeyi düşündü. Ama bir haremağası fikrini değiştirmesine sebep oldu.

Bir Karpuz İçin 7,5 Milyon Dolar

ABD’nin Alabama eyaletinde, ünlü bir süpermarket zinciri tek bir karpuz için tam 7,5 milyon dolar ödedi, daha doğrusu ödemek zorunda bırakıldı.

Tabutta 24 Saat

Jay Swigler ve Romell Henry adlı iki genç, kendi yaptıkları tabutla gömüldü ve tam 24 saat toprak altında kaldı.

Kraliyet Ailesi Prenslere DNA Testi Yaptırmış

İngiltere Kraliyet Ailesi; Prens Charles’in, büyük oğul Prens William ve küçük oğul Prens Harry’nin babaları olduğunu kesinleştirmek için test yapılmasını şart koştu.

Sahibini Cenazesinde De Bırakmadı

Emekli askerin 10 yıl yanından ayrılmayan, her zaman beraber kalan Şef, sahibinin tabut içindeki sessiz duruşundan çok etkilendi.

Dâhilerin Şaşılacak Davranışları

Dünya tarihine yazıları, buluşları, yaptıkları işlerle yön veren, hepimizin isimlerini yakından bildiğimiz/tanıdığımız dâhilerin tuhaf, hatta şaşkınlık yaratan davranışları vardı.

Kadın Gardiyanın Tecavüz Ettiği Mahkûm

Silvia Pulido (35) adlı kadın gardiyan, ömür boyu hapse mahkum William Cordoba (57) isimli mahkûmu ‘seks kölesi’ haline getirip, 7 yıl boyunca kullandığı suçlamasından mahkum oldu.

Çar’ın Muhbiri Stalin

Sovyet diktatörlerinden Joseph Stalin’in Çar’ın gizli polis gücü Ohrana’ya muhbirlik yaptığı ve verdiği bilgilerin tamamının doğru olduğu ortaya çıktı.

Cezaevinde Yanlışlıkla Geçirilen 46 Yıl

Wilbert Jones (65) adlı zenci mahkûm, 46 yıl sonra suçsuz bulunarak serbest bırakıldı.

Stalin’in Dışkı Laboratuvarı

Stalin, - 1940’dan itibaren! - ülkesini ziyaret eden yabancı devlet adamlarının - liderlerin psikolojik durumlarını, zayıf-kuvvetli yönlerini analiz edebilmek için dışkı inceleyen özel birim - laboratuvar! - kurdurdu.

Hitler’in 40 Saatlik Evliliği

Hitler intihar etmeden iki gün önce, beraber yaşadığı uzatmalı sevgilisi Eva Braun ile nikâh kıyıp resmen evlendi.

70 Kilogramlık Dev Obez Köpek

George adlı Alaska Malamutu cinsi, 70 kilogram ağırlığındaki köpek, İngiltere’nin en şişman/en obezi seçildi.

Geyik Katiline Çizgi Film İzleme Cezası

Yüzlerce geyik öldürdüğü ileri sürülen bir sanık, bir yıl hapse ve her ay Disney klasiği Bambi filmini seyretme cezasına çaptırıldı.

Beyaz Saray’daki ‘İyi Huylu’ Hayaletler

43. ABD Başkanı George W. Bush’un kızları Jenna ve Barbara Bush, Beyaz Saray’da ‘iyi niyetli’ ve ‘iyi huylu’ hayaletlerin olduğunu açıkladı.

İki İngiliz Ahçıya Teslim Edilen Kudüs

İslâm dininin ilk kıblesi Kudüs, hiç de şanına uygun şekilde savunulmadı. Hatta hiç savunulmadı.

Dünyanın En Uzun Boylu Erkek Politikacısı

Robert Cornegy (53); dünyanın en uzun boylu erkek politikacısı unvanını kazanıp Guinnes Rekorlar Kitabı’ndaki yerini aldı. Boyu 2 metre ve 9 santim.

Çıplak Elle 185 Metrelik Gökdelene Tırmandı

Alain Robert (56) adlı dünyaca tanınan Fransız dağcı; Paris’te 185 metre yüksekliğindeki gökdelene tırmandı.

Geyik Katiline Çizgi Film İzleme Cezası

Yüzlerce geyik öldürdüğü ileri sürülen bir sanık, bir yıl hapse ve her ay Disney klasiği Bambi filmini seyretme cezasına çaptırıldı.

Marilyn Monroe’nun Yahudi Dua Kitabı

Monreo, 3. evliliğini Yahudi asıllı Amerikalı yazar Arthur Miller ile yapmıştı. 1956’da hayatlarını birleştiren çiftin birlikteliği ancak 5 yıl sürebilmişti. Monreo evlilik töreninin ardından Yahudi dinine geçmişti.

Diğer Tarih Haberleri

Nazım Hikmet, Fenerbahçe’nin Amigosuymuş

Ünlü şairimiz Nazım Hikmet; gençlik yıllarında futbolla ilgilendi; Kadıköy’de Fenerbahçe’nin maçlarını kaçırmadan izlemeye çalıştı.

Vladimir Putin Uykuyu Seviyor

Putin; günde ortalama 11 saat uyuyor.

Türbanın İlham Perisi: Audrey Hepburn

Şule Yüksel Şenler; İslamcı genç kızların ve hanımların kullandığı türbanın tasarımcısıydı. Kendi anlatımına göre; Audrey Hepburn’ün ‘Charade’ adlı filmde taktığı başörtüsünden ilham almıştı.

Başbakanlığın Kasasından Çıkan Donun Gizemi

İhtilal sonrası Başbakanlık'taki resmi kasadan çıkan ve Yassı Ada Duruşmalarında delil diye kabul edilen kadın donunun 'düzmece delil' ve aslında erkek donu olduğu ileri sürülmüştü.

Türkeş; Menderes’in İdamına Karşı Çıktı

Türkeş’e göre; Yüksek Adalet Divanı’nın verdiği idam hükümleri tadil edilerek hafifletme cihetine gidilmeliydi.

Neron’un Gizli Sığınağı Bulundu

Pitomani (yangın çıkarma hastalığı)nın en önemli isimi, Roma İmparatoru Neron’a ait olduğu ileri sürülen gizli bir oda bulundu.

Cemal Gürsel’in Adnan Menderes’e Mektubu

Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olan Orgeneral Cemal Gürsel; 27 Mayıs Askeri Darbesi’nden hemen önce Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes’e önerilerini içeren bir mektup vermişti. Mektup; Başbakan Adnan Menderes’e hitaben yazılmıştı.