Cemal Gürsel’in Adnan Menderes’e Mektubu

Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olan Orgeneral Cemal Gürsel; 27 Mayıs Askeri Darbesi’nden hemen önce Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes’e önerilerini içeren bir mektup vermişti. Mektup; Başbakan Adnan Menderes’e hitaben yazılmıştı.

Cemal Gürsel’in Adnan Menderes’e Mektubu

Cemal Gürsel; 2 Mayıs 1960’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olmuştu. İzmir’e yerleşecek ve yaşantısına devam edecekti. Ankara’dan ayrılmadan önce, 3 Mayıs 1960’da Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes’i makamında ziyaret etti; kendisine bir mektup verdi. Gürsel; mektubu Başbakan Adnan Menderes’e hitaben yazmıştı. MSB Ethem Menderes’in aracılığıyla - zaman geçirmeden! - iletilmesini rica etti. Adnan Menderes’e karşı muhabbet sahibiydi; Bayar yerine Cumhurbaşkanlığı’na gelirse ülkenin rahatlayacağını ve hızla toparlanacağını düşünürdü. Ve bazı önerileri önemliydi ve derhal yapılması gerekenliydi. Zaman DP iktidarının aleyhine çalışıyordu. Gürsel’in önerilerine göre; Ordu mutlaka siyasetten uzak tutulmamalıydı. Gürsel’in satırlarına bakılırsa; Menderes’in son açıklamalarını sonuna kadar izlemişti. Haklı ve eksik bulduğu hususlar vardı. Mektubun giriş bölümünde kendince bazı teşhisler yapmıştı. Kayseri ve diğer illerdeki vahim olaylar vatandaşın ruhunda derin tesirler ve hükümete karşı hoşnutsuzluk yaratmıştı. Hele hele ordu mensuplarının talebelere karşı kullanılması akılsızca/vahim durumdu. Asker; huzursuzluk ve güvensizlik hisleri içindeydi ve daha da kötüsü politikaya karıştırılmıştı.

- Adnan Menderes Cumhurbaşkanı Olmalı… -

Gürsel’e göre; Cumhurbaşkanı derhal istifa etmeliydi. Adnan Menderes’i milletin çoğunluğunun sevdiğine inanıyordu. ‘Muhterem zat!’ diye nitelediği Menderes; Cumhurbaşkanı olmalıydı. Bu şekilde gönlü kırılanlar kazanabilirdi; yeniden güven tesis edilebilirdi. Kabinede acil değişiklik yapılmalıydı. Yeni kabile dürüst, makûl, zorba değil, adalet ve şefkat hissi taşıyan kişilerden oluş(turul)malıydı. Ankara ve İstanbul’un valileriyle emniyet müdürleri derhal değiştirilmeliydi. Tahkikat komisyonlarının kurulmasını sağlayan kanunlar yürürlükten kaldırılmalıydı. Partilerin ocak, bucak teşkilatları kapatılmalı; yalnızca il başkanlıkları kalmalıydı. Tutuklu gazeteciler için hiç vakit geçirilmeden af kanunu çıkarılmalıydı. Üniversiteler derhal açılmalı ve tutuklu öğrenciler serbest bırakılmalıydı. Şimdiye kadar çıkarılmış bütün antidemokratik kanunlar hükümsüz kılınmalıydı. 

Emekli KKK Orgeneral Cemal Gürsel’in dikkat çektiği bir başka mühim konu da din istismarcılığından vazgeçilmesiydi. Vatandaşlar arasında ayrım yapılmamalıydı; herkese eşit davranılmalıydı. Siyasilerin ülke gezilerini mitinge çevirmesi engellenmeliydi. Suistimallere karşı tedbir alınmalıydı; hükümete karşı bir itimatsızlık vesilesi olmaktan çıkarılmalıydı.

- Emniyet Kuvvetleri, Öğrencilere Karşı Kullanılmamalı… -

Gürsel mektubunun son bölümünde ise, yazdıklarının politik bir mülahazanın tesirinin bulunmadığını açıklıyordu. Saydığı/Sıraladığı tedbirlerin alınması zaruriydi. Toplum ruhumda şevk ve azmin geliştirilmesi, hak ve hürriyet aşkının kökleştirilmesi gerekliydi. Emniyet kuvvetlerinin ilim yuvalarına - üniversitelere! - girip öğrencileri, öğretim üyelerini coplarla ve kurşunlarla cezalandırması kabul edilemezdi. Kız öğrencilere de aynı şekilde davranılması, memleketin huzuru açısından hataydı. Gençliğe büyük önem verilmeli, adalet ve hürriyet arayışlarından rahatsızlık duyulmamalıydı.

Gürsel; yazdıklarının önemine dikkat çekiyordu. Memleketin selameti açısından hükümet ve diğer siyasi partiler bir araya gelip sorunu çözmeliydi.

Gürsel imzasını taşıyan tarihi mektup muhatabı ulaş(tırıl)madı. Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes; Gürsel’in mektubunu arşivine koydu. Oysa mektup Başbakan Adnan Menderes’e iletilebilse belki de 27 Mayıs Darbesi yapılmayacaktı/engellenebilecekti.

Ali Hikmet İnce yazdı.

28 May 2019 12:36
380 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Türkeş; Menderes’in İdamına Karşı Çıktı

Türkeş’e göre; Yüksek Adalet Divanı’nın verdiği idam hükümleri tadil edilerek hafifletme cihetine gidilmeliydi.

Cemal Süreya: Hep Anne Sıcaklığını Arayan Şair

Annesinin hayalini, kulağında kalan yarı belirsiz sedasını, sıcaklığını hiç unutamadı; hasretiyle tamamladı kalan ömrünü…

Posta Pulu İçin Hamallık Yapan Şair

Yakın çevresinin ifadesine göre Ahmet Arif, net ve keskin bir karakterdi. Polis tarafından sürekli izlendi, gözaltında işkencelere maruz kaldı.

Tam Bağımsız Türkiye İçin CIA Desteği

Çevresinde ve kamuoyunda ‘solcu’ bilinen eski bir ihtilâlci asker, CIA’nın Türkiye Masası Şefi’nden destek istemiş, ama geri çevrilmiş.

Türkeş; Menderes’in İdamına Karşı Çıktı

Türkeş’e göre; Yüksek Adalet Divanı’nın verdiği idam hükümleri tadil edilerek hafifletme cihetine gidilmeliydi.

Menderes’in Bakanına Darbe Liderliği Önerisi

İddiaya göre Şemi Ergin; 27 Mayıs 1960’da yapılacak askerî darbenin ilk işaretleri ortaya çıktığından beri haberdardı.

CIA; Askerî Darbeyi Menderes’e Haber Vermedi

Tully’nin belirlemesine göre CIA; Türkiye’de darbe ihtimalini çok önceden tahmin etti ve Washington’u defalarca uyardı.

CHP Kırklar Meclisi’nin Çalışkan Üyesi

Vehbi Koç; üzerine aldığı/üstlendiği her görevi önemser, iyi hazırlanır ve fikirlerini savunurdu.

Türkeş; Menderes’in İdamına Karşı Çıktı

Türkeş’e göre; Yüksek Adalet Divanı’nın verdiği idam hükümleri tadil edilerek hafifletme cihetine gidilmeliydi.

Menderes’in Bakanına Darbe Liderliği Önerisi

İddiaya göre Şemi Ergin; 27 Mayıs 1960’da yapılacak askerî darbenin ilk işaretleri ortaya çıktığından beri haberdardı.

CIA; Askerî Darbeyi Menderes’e Haber Vermedi

Tully’nin belirlemesine göre CIA; Türkiye’de darbe ihtimalini çok önceden tahmin etti ve Washington’u defalarca uyardı.

CHP Kırklar Meclisi’nin Çalışkan Üyesi

Vehbi Koç; üzerine aldığı/üstlendiği her görevi önemser, iyi hazırlanır ve fikirlerini savunurdu.

Latife Hanım’ın Anılarını Okuyan Tek Adam

2006’da vefat eden Ord. Prof. Reşat Kaynar, Latife (Uşşaki) Hanım’ın 5 defter halindeki el yazması anılarını okuyan ve 2025 yılına kadar açıklanmamasını/yayınlanmamasını öneren kişiydi.

Galileo Galilei Sahte Belge Düzenlemiş

İtalyan asıllı ünlü astronom Galileo Galilei, ölüm cezasından kurtulmak için yalan söylemek ve düzmece belge düzenlemek zorunda kalmış.

Einstein’ın Tanrı’yı Reddeden Mektubu

Einstein, 1954’de, arkadaşı filozof Eric Gutkind’e yazdığı bir mektupta, Tanrı’nın insanların uydurması olduğunu iddia etti.

Galatasaraylı Mustafa Kemal Paşa

Mustafa Kemal Paşa, mektubun sonunda, ‘Benim de gönül verdiğim kulübün …’ cümlesi ile kendisinin de Galatasaraylı olduğunu vurguluyordu.

CIA; Askerî Darbeyi Menderes’e Haber Vermedi

Tully’nin belirlemesine göre CIA; Türkiye’de darbe ihtimalini çok önceden tahmin etti ve Washington’u defalarca uyardı.

CHP Kırklar Meclisi’nin Çalışkan Üyesi

Vehbi Koç; üzerine aldığı/üstlendiği her görevi önemser, iyi hazırlanır ve fikirlerini savunurdu.

Geceleri Yalnız Yatamayan Cumhurbaşkanı

Endonezya’nın kurucu cumhurbaşkanı farklı bir adamdı: Diplomatik sıkıntı yaratan-yaratabilen bazı istekleri olurdu.

Mustafa Kemal Paşa’nın Cumhurbaşkanı Adayı

Cumhuriyetimizin kurucusu, ilk başbakanımız, ilk cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal Paşa, kendisinden sonra aynı makama Mareşal Fevzi Çakmak’ın gelmesinin uygun olacağını söylemişti.

Diğer Tarih Haberleri

Kenan Evren, Ahu Tuğba’ya Aşıkmış

Yeşilçam’ın ünlü ismi Ahu Tuğba; 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in kalbini çalmış. Evren; cesaretini toplayıp aşkını ilan etmiş…

Enigma’nın Mucidi Alan Turing’e İade-i İtibar

2. Dünya Savaşı’nda İngiltere’nin Almanya karşısında üstün/galip gelmesini sağlayan ünlü dahi matematikçi Alan Turing’in itibarı iade edildi.

Aynı Şiiri 789 Defa Değiştiren Şair

Nuri Pakdil; şiir konusunda çok titizdi; tekrar tekrar yazardı; Ahid Kulesi'ndeki Militan adlı şiirini tam 789. yazılışı ile kitaba aldığı rivayet edildi.

Nazım Hikmet, Fenerbahçe’nin Amigosuymuş

Ünlü şairimiz Nazım Hikmet; gençlik yıllarında futbolla ilgilendi; Kadıköy’de Fenerbahçe’nin maçlarını kaçırmadan izlemeye çalıştı.

Vladimir Putin Uykuyu Seviyor

Putin; günde ortalama 11 saat uyuyor.

Türbanın İlham Perisi: Audrey Hepburn

Şule Yüksel Şenler; İslamcı genç kızların ve hanımların kullandığı türbanın tasarımcısıydı. Kendi anlatımına göre; Audrey Hepburn’ün ‘Charade’ adlı filmde taktığı başörtüsünden ilham almıştı.

Başbakanlığın Kasasından Çıkan Donun Gizemi

İhtilal sonrası Başbakanlık'taki resmi kasadan çıkan ve Yassı Ada Duruşmalarında delil diye kabul edilen kadın donunun 'düzmece delil' ve aslında erkek donu olduğu ileri sürülmüştü.