Cemal Gürsel’in Adnan Menderes’e Mektubu

Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olan Orgeneral Cemal Gürsel; 27 Mayıs Askeri Darbesi’nden hemen önce Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes’e önerilerini içeren bir mektup vermişti. Mektup; Başbakan Adnan Menderes’e hitaben yazılmıştı.

Cemal Gürsel’in Adnan Menderes’e Mektubu

Cemal Gürsel; 2 Mayıs 1960’da Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan emekli olmuştu. İzmir’e yerleşecek ve yaşantısına devam edecekti. Ankara’dan ayrılmadan önce, 3 Mayıs 1960’da Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes’i makamında ziyaret etti; kendisine bir mektup verdi. Gürsel; mektubu Başbakan Adnan Menderes’e hitaben yazmıştı. MSB Ethem Menderes’in aracılığıyla - zaman geçirmeden! - iletilmesini rica etti. Adnan Menderes’e karşı muhabbet sahibiydi; Bayar yerine Cumhurbaşkanlığı’na gelirse ülkenin rahatlayacağını ve hızla toparlanacağını düşünürdü. Ve bazı önerileri önemliydi ve derhal yapılması gerekenliydi. Zaman DP iktidarının aleyhine çalışıyordu. Gürsel’in önerilerine göre; Ordu mutlaka siyasetten uzak tutulmamalıydı. Gürsel’in satırlarına bakılırsa; Menderes’in son açıklamalarını sonuna kadar izlemişti. Haklı ve eksik bulduğu hususlar vardı. Mektubun giriş bölümünde kendince bazı teşhisler yapmıştı. Kayseri ve diğer illerdeki vahim olaylar vatandaşın ruhunda derin tesirler ve hükümete karşı hoşnutsuzluk yaratmıştı. Hele hele ordu mensuplarının talebelere karşı kullanılması akılsızca/vahim durumdu. Asker; huzursuzluk ve güvensizlik hisleri içindeydi ve daha da kötüsü politikaya karıştırılmıştı.

- Adnan Menderes Cumhurbaşkanı Olmalı… -

Gürsel’e göre; Cumhurbaşkanı derhal istifa etmeliydi. Adnan Menderes’i milletin çoğunluğunun sevdiğine inanıyordu. ‘Muhterem zat!’ diye nitelediği Menderes; Cumhurbaşkanı olmalıydı. Bu şekilde gönlü kırılanlar kazanabilirdi; yeniden güven tesis edilebilirdi. Kabinede acil değişiklik yapılmalıydı. Yeni kabile dürüst, makûl, zorba değil, adalet ve şefkat hissi taşıyan kişilerden oluş(turul)malıydı. Ankara ve İstanbul’un valileriyle emniyet müdürleri derhal değiştirilmeliydi. Tahkikat komisyonlarının kurulmasını sağlayan kanunlar yürürlükten kaldırılmalıydı. Partilerin ocak, bucak teşkilatları kapatılmalı; yalnızca il başkanlıkları kalmalıydı. Tutuklu gazeteciler için hiç vakit geçirilmeden af kanunu çıkarılmalıydı. Üniversiteler derhal açılmalı ve tutuklu öğrenciler serbest bırakılmalıydı. Şimdiye kadar çıkarılmış bütün antidemokratik kanunlar hükümsüz kılınmalıydı. 

Emekli KKK Orgeneral Cemal Gürsel’in dikkat çektiği bir başka mühim konu da din istismarcılığından vazgeçilmesiydi. Vatandaşlar arasında ayrım yapılmamalıydı; herkese eşit davranılmalıydı. Siyasilerin ülke gezilerini mitinge çevirmesi engellenmeliydi. Suistimallere karşı tedbir alınmalıydı; hükümete karşı bir itimatsızlık vesilesi olmaktan çıkarılmalıydı.

- Emniyet Kuvvetleri, Öğrencilere Karşı Kullanılmamalı… -

Gürsel mektubunun son bölümünde ise, yazdıklarının politik bir mülahazanın tesirinin bulunmadığını açıklıyordu. Saydığı/Sıraladığı tedbirlerin alınması zaruriydi. Toplum ruhumda şevk ve azmin geliştirilmesi, hak ve hürriyet aşkının kökleştirilmesi gerekliydi. Emniyet kuvvetlerinin ilim yuvalarına - üniversitelere! - girip öğrencileri, öğretim üyelerini coplarla ve kurşunlarla cezalandırması kabul edilemezdi. Kız öğrencilere de aynı şekilde davranılması, memleketin huzuru açısından hataydı. Gençliğe büyük önem verilmeli, adalet ve hürriyet arayışlarından rahatsızlık duyulmamalıydı.

Gürsel; yazdıklarının önemine dikkat çekiyordu. Memleketin selameti açısından hükümet ve diğer siyasi partiler bir araya gelip sorunu çözmeliydi.

Gürsel imzasını taşıyan tarihi mektup muhatabı ulaş(tırıl)madı. Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes; Gürsel’in mektubunu arşivine koydu. Oysa mektup Başbakan Adnan Menderes’e iletilebilse belki de 27 Mayıs Darbesi yapılmayacaktı/engellenebilecekti.

Ali Hikmet İnce yazdı.

28 May 2019 12:36
2,529 kez okundu

Süzme Haber



Benzer Haberler

Churchill’den Gürsel’e Menderes İçin Af Mektubu

İngiltere eski Başbakanı Winston Churchill; Devlet Başkanı ve MBK Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel’e bir mektup yazarak, idam cezasına çarptırılan eski Başbakan ve 2 eski bakanın affedilmesini rica etti.

Türkeş; Menderes’in İdamına Karşı Çıktı

Türkeş’e göre; Yüksek Adalet Divanı’nın verdiği idam hükümleri tadil edilerek hafifletme cihetine gidilmeliydi.

Cemal Süreya: Hep Anne Sıcaklığını Arayan Şair

Annesinin hayalini, kulağında kalan yarı belirsiz sedasını, sıcaklığını hiç unutamadı; hasretiyle tamamladı kalan ömrünü…

Posta Pulu İçin Hamallık Yapan Şair

Yakın çevresinin ifadesine göre Ahmet Arif, net ve keskin bir karakterdi. Polis tarafından sürekli izlendi, gözaltında işkencelere maruz kaldı.

Anıları Çöplükten Toplanan Parti Genel Başkanı

Türk Solu’nun önemli ismi, TİP - Türkiye İşçi Partisi! -’in son Genel Başkanı Behice Boran’ın yüzlerce mektubu - İngilizce/Türkçe! - ve fotoğrafı çöplükte bulunmuştu.

‘Lozan Bayramı’nı Demokrat Parti Kaldırdı

1923’den 1949’a kadar aralıksız kutlanan ‘Lozan Barış Bayramı’, 14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti tarafından - aynı yıl! - kaldırıldı.

Churchill’den Gürsel’e Menderes İçin Af Mektubu

İngiltere eski Başbakanı Winston Churchill; Devlet Başkanı ve MBK Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel’e bir mektup yazarak, idam cezasına çarptırılan eski Başbakan ve 2 eski bakanın affedilmesini rica etti.

‘Örtülü Ödenek’ten Maaşa Bağlanan Başbakan

Menderes’ten önce aynı görevdeki Şemsettin Günaltay’a aylık 3.000 TL ödeme yapılırdı.

Başbakan’a Dans Dersi Veren Ünlü Komedyen

Yeşilçam’ın ünlü ismi, komedyen Öztürk Serengil’in DP’li Başbakan Adnan Menderes’e dans dersleri verdiğini çok dar bir çevre bilirdi.

Anıları Çöplükten Toplanan Parti Genel Başkanı

Türk Solu’nun önemli ismi, TİP - Türkiye İşçi Partisi! -’in son Genel Başkanı Behice Boran’ın yüzlerce mektubu - İngilizce/Türkçe! - ve fotoğrafı çöplükte bulunmuştu.

‘Lozan Bayramı’nı Demokrat Parti Kaldırdı

1923’den 1949’a kadar aralıksız kutlanan ‘Lozan Barış Bayramı’, 14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti tarafından - aynı yıl! - kaldırıldı.

Churchill’den Gürsel’e Menderes İçin Af Mektubu

İngiltere eski Başbakanı Winston Churchill; Devlet Başkanı ve MBK Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel’e bir mektup yazarak, idam cezasına çarptırılan eski Başbakan ve 2 eski bakanın affedilmesini rica etti.

‘Örtülü Ödenek’ten Maaşa Bağlanan Başbakan

Menderes’ten önce aynı görevdeki Şemsettin Günaltay’a aylık 3.000 TL ödeme yapılırdı.

Başbakan’a Dans Dersi Veren Ünlü Komedyen

Yeşilçam’ın ünlü ismi, komedyen Öztürk Serengil’in DP’li Başbakan Adnan Menderes’e dans dersleri verdiğini çok dar bir çevre bilirdi.

Latife Hanım’ın Anılarını Okuyan Tek Adam

2006’da vefat eden Ord. Prof. Reşat Kaynar, Latife (Uşşaki) Hanım’ın 5 defter halindeki el yazması anılarını okuyan ve 2025 yılına kadar açıklanmamasını/yayınlanmamasını öneren kişiydi.

Galileo Galilei Sahte Belge Düzenlemiş

İtalyan asıllı ünlü astronom Galileo Galilei, ölüm cezasından kurtulmak için yalan söylemek ve düzmece belge düzenlemek zorunda kalmış.

Einstein’ın Tanrı’yı Reddeden Mektubu

Einstein, 1954’de, arkadaşı filozof Eric Gutkind’e yazdığı bir mektupta, Tanrı’nın insanların uydurması olduğunu iddia etti.

Galatasaraylı Mustafa Kemal Paşa

Mustafa Kemal Paşa, mektubun sonunda, ‘Benim de gönül verdiğim kulübün …’ cümlesi ile kendisinin de Galatasaraylı olduğunu vurguluyordu.

Evliyken İzdivaç Teklifi Alan Güzel Yıldız

Nilüfer Aydan, yaşamının neredeyse tamama yakınını Türk Sineması’na adadı. Güzelliği, cazibesi, dişiliği ve dans yeteneği ile erkeklerin ilgisini çekti. Çok önemli filmlerde rol alıp ismini ‘unutulmazlar’ arasına yazdırdı.

‘Lozan Bayramı’nı Demokrat Parti Kaldırdı

1923’den 1949’a kadar aralıksız kutlanan ‘Lozan Barış Bayramı’, 14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti tarafından - aynı yıl! - kaldırıldı.

CIA; Askerî Darbeyi Menderes’e Haber Vermedi

Tully’nin belirlemesine göre CIA; Türkiye’de darbe ihtimalini çok önceden tahmin etti ve Washington’u defalarca uyardı.

CHP Kırklar Meclisi’nin Çalışkan Üyesi

Vehbi Koç; üzerine aldığı/üstlendiği her görevi önemser, iyi hazırlanır ve fikirlerini savunurdu.

Diğer Tarih Haberleri

52 Yıl Sonra Yakalanan Hırsız Veznedar

Theodore John Conrad (71) adlı ABD vatandaşının gazete manşetlerine geçen büyük sırrı ölümünden sonra ortaya çıktı.

Futbol Takımıyla Stüdyoya Giren Assolist

Fecri Ebcioğlu, iflah olmaz Fenerbahçe taraftarıydı. Takımının muvaffakiyetini ölümsüzleştirmek istedi. FB’yi öven, göklere çıkaran marşın sözlerini yazdı.

Şampiyon Muhammet Ali’nin Çizdiği Resimler

Dünya Ağır Sıklet Boks Şampiyonlarından Muhammet Ali’nin çizdiği resimler 1 milyon dolara satıldı.

Araştırma Şirketlerini Fonlayan Başbakan

Avusturya Başbakanı, muhafazakâr Avusturya Halkın Partisi - ÖVP! - Genel Başkanı Sebastian Kurz (34), istifa etmek zorunda kaldı.

FBI’nin Terörist Listesi’nden İçişleri Bakanlığı’na

Afganistan’da kontrolu sağlayan Taliban’ın ilk hükümeti açıklandı.

70 Yıl Sonra Gelen Özür

Virginia Eyalet Valisi Ralph Northam, 70 yıl önce beyaz bir kadına tecavüz ettikleri gerekçesiyle yargılanan 7 zenci sanığın suçsuz olduğunu açıkladı, ailelerinden tarih önünde özür diledi.

Usame Bin Ladin, Biden’a Suikastı Engellemiş

İngiliz Daily Mail gazetesinde yayınlanan haber uluslar arası politik arenaya bomba gibi düştü.